Yevakitü'l Mevakit fî Medhi Külli Şey'in ve Zemmih Arapça - يواقيت المواقيت في مدح كل شيء وذمه

(يواقيت المواقيت في مدح كل شيء وذمه - Her Şeyin Övgüsü ve Yergisi Üzerine Zamanların Yakutları)

İslami ilimler geleneğinde ve klasik Arap edebiyatında müstesna bir yere sahip olan bu telif, İmam Ebu Mansur es-Seâlibî'nin dil ve beyan konusundaki dehasını gözler önüne sermektedir.

Eserin ismi olan "Yewâkîtü'l-Mevâkît", zamanın yakutları, en değerli anları ve incileri anlamlarına gelerek metnin kıymetine işaret eder. Alt başlığı olan "fî Medhi Külli Şey'in ve Zemmih" ise telifin temel eksenini oluşturur.

Müellif bu eserinde, akla gelebilecek pek çok mefhumu, nesneyi veya durumu önce en beliğ ifadelerle övmüş, ardından yine aynı ustalıkla yermiştir. Bu zıtlıklar sanatı, okuyucuya bir konunun farklı açılardan nasıl ele alınabileceğini, kelimelerin nasıl eğilip bükülebileceğini harikulade bir şekilde gösterir.

Bu kıymetli eser, medrese müfredatında ve İlahiyat fakültelerinde özellikle 'İlm-i Edeb', 'Belâgat', 'Maânî' ve 'Beyân' ilimlerinin tahsilinde başucu kaynağı olarak değerlendirilmelidir. Arapçanın sadece nahiv ve sarf kurallarından ibaret olmadığını, aynı zamanda muazzam bir duygu ve düşünce aktarım aracı olduğunu kavramak isteyen talebeler için vazgeçilmezdir.

Tercümesiz, saf ve orijinal Arapça metin olması sebebiyle, araştırmacılara kelimelerin ilk anlam katmanlarına doğrudan inme fırsatı sunar. Bu sayede klasik metinleri okuma ve anlama melekeleri en üst düzeye çıkar. Eser, ilim meclislerinde ve edebi müzakerelerde delil getirme (istişhad) kabiliyetini artırır.

Kitabı mütalaa eden bir ilim talebesi, Arapçanın eş anlamlı ve zıt anlamlı kelime hazinesini (müteradif ve mütezad) derinlemesine kavrar. Münazara ve hitabet sanatında, muhatabı ikna etme veya bir fikri çürütme konusunda ihtiyaç duyulan argümantasyon becerilerini geliştirir.

Aynı zamanda, klasik dönem Arap şiiri ve nesrinden verilen zengin örnekler sayesinde, dönemin sosyo-kültürel yapısına ve entelektüel tartışmalarına aşinalık kazanır. Talebe, bir metni inşa ederken (kompozisyon) hangi durumlarda hangi kelimelerin ve edebi sanatların kullanılacağının şuuruna varır. Bu eser, sıradan bir lügat veya gramer kitabı değil; ilmi bir derinlik, estetik bir zevk ve keskin bir zeka gerektiren, yüksek seviyeli bir Arapça dil ve mantık eğitimidir.

SSS: Soru 1: Yewâkîtü'l-Mevâkît kitabı hangi ilim dalına aittir ve içeriği nedir? Cevap 1: Eser, klasik Arap edebiyatı (Edeb) ve Belâgat ilimlerine aittir. İçeriği, çeşitli kavram ve nesnelerin hem edebi bir dille övülmesi (medih) hem de yerilmesi (zem) üzerine kuruludur.

Soru 2: Bu telif medrese müfredatında hangi aşamada okutulmalıdır? Cevap 2: Sarf ve nahiv ilimlerinde temel seviyeyi tamamlamış, Belâgat, Maânî ve Beyân ilimlerine giriş yapmış orta ve ileri seviye talebeler için uygundur.

Soru 3: Kitabın dili Türkçeye tercüme edilmiş midir? Cevap 3: Hayır, bu ürün akademik araştırmalar ve medrese tahsili için özel olarak tedarik edilmiş, orijinal Arapça metindir.

Soru 4: İmam es-Seâlibî'nin bu eseri talebeye ne gibi faydalar sağlar? Cevap 4: Talebenin kelime dağarcığını zenginleştirir, zıt anlamlı kelimeleri bağlam içinde kullanma becerisini artırır ve hitabet ile münazara yeteneklerini güçlendirir.

Soru 5: Bu eser akademik tezlerde ve makalelerde referans olarak kullanılabilir mi? Cevap 5: Kesinlikle. Orijinal bir Arapça klasik olması sebebiyle, İslami ilimler, Arap dili ve edebiyatı alanlarındaki tüm akademik çalışmalarda güvenilir bir birincil kaynaktır.