Tardüs sebi an sırdüs sebi - طرد السبع عن سرد السبع

İslâm medeniyetinin ilmî mirası, lafızlar ile manalar arasındaki köprüleri mukaddes metinlerin rehberliğinde inşa etmiştir. Bu köprülerin en dikkat çekici yapı taşlarından biri de şüphesiz pek çok kevnî, fıkhî ve edebî hükmün etrafında şekillendiği "Yedi" (7) adedidir.

Büyük tarihçi, edip ve münekkid İmam Selâhaddîn Halîl b. Aybek es-Safedî (v. 764/1363) tarafından kaleme alınan طرد السبع عن سرد السبع (Tardu’s-Seb‘i ‘an Serdi’s-Seb‘) isimli bu güzide telif, yedi sayısının İslâmî ilimlerdeki, lügatteki ve kâinattaki izdüşümlerini bir araya getiren ansiklopedik bir şaheserdir.

Darü’l-Minhâc (Beyrut) tarafından tahkik edilerek dünyada ilk kez basılan bu eser, gerek muhtevası gerekse baskı kalitesiyle akademik camiada büyük bir boşluğu doldurmaktadır.

Eserin muhtevası, müellifin mukaddimesiyle başlayıp yedişer konuyu ihtiva eden 21 ana bab ve bir hatime (sonuç) kısmından müteşekkildir. İmam Safedî bu telifinde, yedi sayısının geçtiği nassları ve kevnî hakikatleri büyük bir titizlikle tasnif etmiştir.

Eser; Kelâm ve Kur’ân ilimlerinde yedili tasnifleri (Tevhid, Nübüvvet, Maâd, Kaza ve Kader, Kıssalar vb.), kıraatteki yedi harf meselelerini, Fâtiha sûresinin yedi ayetini ve Hz. Yusuf’un (a.s.) rüyasındaki yedi semiz-zayıf ineği tefsir ekseninde inceler.

Fıkıh ilminde ise nikahı haram kılan yedi nesep bağını (analar, kızlar, kız kardeşler, halalar vb.), miras hukukundaki yedi fuzulî ve asil varis durumunu, hac ibadetindeki yedi şavtlık tavafı ve evlilikteki yedi denklik (kefâet) şartını fıkhî mezheplerin delilleriyle ortaya koyar. Dil ve edebiyat sahasında ise lügatlerdeki yedili kullanımları ve şiirlerdeki remizleri muazzam bir edebî üslupla serdeder.

Medrese müfredatları ve ileri düzey ilahiyat araştırmaları açısından bu telif, disiplinlerarası (interdisipliner) bir mahiyete sahiptir. Klasik usulde yetişen bir talebe veya akademik çalışma yürüten bir araştırmacı; tefsir, hadis, fıkıh, siyer ve lügat ilimlerinin yedi sayısı etrafında nasıl tek bir potada eritildiğini bu eserde müşahede eder.

Dolayısıyla eser, sadece bir fıkıh veya hadis kitabı değil, İslâm düşünce atlasının metodolojisini kavratan mühim bir yardımcı kaynaktır.

Faydalar:

• Disiplinlerarası İlmî İttila: İlahiyat araştırmacılarının tefsir, fıkıh, hadis ve edebiyat ilimleri arasındaki tematik bağları kurabilme melekesini geliştirir.

• Fıkıh ve Usul Metodolojisi: Miras, nikah, hac ve muamelat bablarındaki yedili fıkhî taksimatların illetlerini ve delillendirme usullerini kavratır.

• Edebî ve Lügavî Derinlik: İmam Safedî’nin eşsiz edebî üslubu sayesinde Arap dili belâgatı, lügat zenginliği ve şiir istişhadları noktasında talebeye yüksek bir dil bilinci kazandırır.

• Nadir Kaynaklara Erişim: Dünyada ilk kez basılan bu esere sahip olarak, daha önce yazma eser kütüphanelerinde saklı kalmış özgün bilgilere ve şerhlere doğrudan ulaşma imkanı sağlar.

SSS (Sıkça Sorulan Sorular):

• Soru: طرد السبع عن سرد السبع kitabının temel konusu nedir? Cevap: Eser, İslâmî ilimlerde, Kur’ân ve Sünnet’te, fıkıh ahkamında ve kevnî hadiselerde "Yedi" (7) sayısı ile irtibatlı olan tüm meseleleri, terimleri ve hükümleri ele alan tematik ve ansiklopedik bir teliftir.

• Soru: Kitabın müellifi kimdir ve İslâm literatüründeki yeri nedir? Cevap: Eserin müellifi, hicri 8. asrın en büyük tarihçi, muhaddis ve ediplerinden biri kabul edilen, el-Vâfî bi’l-Vefeyât gibi devasa eserlerin de sahibi olan İmam Selâhaddîn Halîl b. Aybek es-Safedî’dir.

• Soru: Eser hangi yayınevi tarafından tahkik edilip basılmıştır? Cevap: Kitap, ilmî neşriyattaki titizliğiyle bilinen Darü’l-Minhâc (Cidde/Beyrut) yayınevi tarafından yüksek ilmî tahkik standartlarıyla basılmıştır.

• Soru: Bu eser daha önce yayınlanmış mıdır, orijinal bir baskı mıdır? Cevap: Hayır, bu eser elinizdeki bu baskıyla ilim dünyasında ilk defa matbu olarak (يطبع وينشر أول مرة) yayınlanmıştır.

• Soru: Eser hangi hedef kitleye hitap etmektedir ve medreselerde okutulabilir mi? Cevap: İlahiyat akademisyenleri, araştırmacılar, yüksek lisans/doktora öğrencileri ve medreselerde tefsir-fıkıh alanında ihtisas yapan ileri düzey talebeler için mükemmel bir kaynak ve yardımcı ders kitabıdır.