Şerhu İbni'l Enbari Ale'l Mufaddaliyyat Arapça - شرح ابن الانباري على المفضليات (Klasik Arap Şiiri ve Lügat İlmi)

Arap dilinin, nahiv kaidelerinin ve belagat sanatlarının temelini kavrayabilmek için, lafızların asıl mecralarına, yani klasik Arap şiirine dönmek ilmi bir zorunluluktur.

İslami ilimler geleneğinde "İstişhad" olarak bilinen, gramer veya lügat kurallarını kadim şiirlerle delillendirme usulü, bu eserin ehemmiyetini ortaya koyan en temel unsurdur.

Mufaddal ed-Dabbi tarafından derlenen ve Arap edebiyatının en eski ve en muteber şiir antolojisi kabul edilen el-Mufaddaliyyat, bu sahada yazılmış şaheserlerin başında gelir.

Bu kıymetli divanın, Kufe dil mektebinin önde gelen imamlarından, büyük nahiv ve lügat alimi Ebubekir Muhammed b. el-Kasım el-Enbari (İbnü'l Enbari) tarafından kaleme alınan şerhi ise, metni sıradan bir okumanın çok ötesine taşımaktadır.

İbnü'l Enbari, lügat tahlillerindeki derin vukufiyeti ve nahiv meselelerindeki keskin zekasıyla, kapalı lafızları açığa kavuşturmuş, garib kelimelerin etimolojik kökenlerini izah etmiş ve şiirlerin arka planındaki tarihi vakıaları (Eyyamü'l-Arab) büyük bir titizlikle kaydetmiştir.

Bu yönüyle telif, sadece edebi bir zevk unsuru değil, aynı zamanda Tefsir ve Hadis ilimlerinde karşılaşılan müşkül ibarelerin çözümünde müfessirlerin ve muhaddislerin başvurduğu devasa bir sözlük mesabesindedir.

Medrese müfredatlarında ve İlahiyat Fakültelerinin lisansüstü ihtisas sınıflarında, özellikle Belagat (Meani, Beyan, Bedi) ve Klasik Arap Edebiyatı derslerinde bu eserin tetkik edilmesi, talebenin metin okuma melekelerini zirveye taşır.

İslami ilimlerde derinleşmek isteyen bir araştırmacı, bir kelimenin cahiliye dönemindeki kullanımından İslami dönemdeki kazandığı ıstılahi anlama geçiş evresini bu şerh vasıtasıyla müşahede edebilir.

Cim Kitabevi olarak raflarımızda yer verdiğimiz bu kıymetli neşir, ilim ehline layık bir tahkik ve baskı kalitesiyle sunulmaktadır. Eserin şerh metodolojisinde yatan zenginlik, okuyucusuna sadece gramer öğretmekle kalmaz; aynı zamanda Arap aklının işleyiş tarzını, bedevi yaşamın kelimelere yansıyan ruhunu ve edebi zevkin zirvelerini de tattırır.

Metnin içinde yer alan kasideler, kahramanlık, hikmet, cömertlik ve sabır gibi insani erdemleri işlerken, müellifin bu manaları şerh etme biçimi, okuyucuya çok boyutlu bir tefekkür imkanı sunar.

Akademik çalışmalarında asıl kaynaklara inmek isteyen hocalarımız ve ilim yolunda yürüyen kıymetli talebelerimiz için bu şerh, kütüphanelerinde mutlak surette bulunması gereken, ilmi değeri asırlar geçse de eksilmeyen bir başucu kaynağıdır.

İçerik Detayı:
Eser, Arap Dili ve Edebiyatı (Edeb), Lügat (Filoloji) ve Nahiv (Gramer) ilimlerine aittir. Medrese müfredatında ve akademi dünyasında, alet ilimlerinde belli bir seviyeye gelmiş talebelerin, dil melekelerini geliştirmek ve metin tahlili kabiliyetlerini artırmak amacıyla okudukları ileri düzey bir ihtisas kitabıdır. Tefsir ve Hadis okumalarındaki şevahid (delil getirme) altyapısını oluşturur.

Faydalar:
Klasik Arapça metinleri harekesiz ve yardımsız okuyabilme yeteneğini geliştirir. Garibü'l-Kur'an ve Garibü'l-Hadis (Kur'an ve Hadis'teki zor kelimeler) sahasında anlama kapasitesini artırır.

Arap şiirinin vezin (aruz) ve kafiye yapısını pratik metinler üzerinden kavratır. Nahiv kurallarının teori boyutundan çıkıp, pratik şiir dilinde nasıl uygulandığını gösterir. Cahiliye ve erken İslam tarihi, kültürü ve kabile yapısı hakkında derinlemesine sosyolojik bilgi kazandırır.

SSS:
Soru: Şerhu İbni'l-Enbari Ale'l-Mufaddaliyyat hangi ilim dalına aittir?

Cevap: Bu eser temel olarak Arap Dili ve Edebiyatı, Nahiv (Gramer) ve Lügat (Arapça kelime bilimi) ilimlerine aittir; ayrıca Tefsir ve Hadis ilimlerinde kelime tahlilleri için referans kaynaktır.

Soru: Mufaddaliyyat kitabının müellifi ve şarihi kimdir?

Cevap: Asıl metin Mufaddal ed-Dabbi tarafından derlenmiş olup, en meşhur ve muteber şerhlerinden biri olan bu telifin müellifi (şarihi) büyük dil alimi İbnü'l Enbari'dir.

Soru: Bu eseri medrese veya ilahiyat talebeleri neden okumalıdır?

Cevap: İslami metinlerdeki (Kur'an ve Sünnet) kapalı ve garib kelimelerin asıl anlamlarını, cahiliye dönemi şiirlerindeki kullanımlarına (istişhad) bakarak doğru bir şekilde çözümleyebilmek için okunmalıdır.

Soru: Eserin dili Türkçe mi Arapça mıdır?
Cevap: Bu kıymetli eser, akademik tahkik görmüş orijinal dili olan Arapça olarak sunulmaktadır.

Soru: Kitabın içindeki şiirler hangi döneme aittir?
Cevap: Eserde yer alan kaside ve şiirler ağırlıklı olarak Cahiliye dönemi ile erken dönem İslam devrine (Muhadramun şairlerine) aittir.