Fethul Allam Bi Şerh İlam Bi Ehadisil Ehkam - Fethu'l Allam bi Şerhi'l-İ'lam - Zekeriyya el-Ensarî - فتح العلام بشرح الإعلام بأحاديث الأحكام

Fethu'l-Allâm bi-Şerhi'l-İ'lâm – Zekeriyya el-Ensarî (Şamua Kağıt / Ciltli)

1. Yazarın Biyografisi (Zekeriyya el-Ensarî)

 

Şeyhülislam, Zeynüddin, Ebu Yahya, Zekeriyya b. Muhammed b. Ahmed b. Zekeriyya el-Ensarî, es-Sümeykî, el-Mısrî, eş-Şafiî'dir.

• Doğumu ve Yetişmesi: Hicri 823 yılı civarında Mısır'ın "Sümeyke" köyünde doğdu. Yetim ve fakir olarak büyüdü, ardından Kur'an hıfzı ve ilim tahsili için Ezher'e gitti. Başlangıçta büyük geçim sıkıntıları çekti, sonrasında Allah onun ilim yolunu açtı.

• İlmi Konumu: Döneminde Şafiî mezhebinin "Muhakkik"i (inceleyip hükme bağlayanı) kabul edilir ve mezhep reisliği onda son bulur. Çok uzun bir ömür sürdü (100 yıldan fazla yaşadı), bu sayede İbn Hacer el-Heytemî ve er-Remlî gibi önde gelen âlimlerden oluşan koca bir nesli yetiştirme fırsatı buldu.

• Hocaları: Hafız İbn Hacer el-Askalânî (kendisine icazet vermiştir), Cemaleddin el-Mercanî ve Celaleddin el-Mahallî gibi büyük hafız ve fakihlerden ders aldı.

• Eserleri: Eserleri dakikliği, özlülüğü ve tashihi ile bilinir. En meşhurları arasında Menhecü’t-Tullâb (Fıkıh), Esnâ’l-Metâlib (Fıkıh), Fethu'l-Vehhâb (Fıkıh) ve El-Maksad (Vakıf ve İbtida üzerine) yer alır.

• Vefatı: Hicri 926 yılında Kahire'de vefat etti.

 

"Fethu'l-Allâm", teknik ve ilmi açıdan İslam kütüphanesinde seçkin bir yere sahiptir. Metodu ve içeriği şu şekilde özetlenebilir:

• Metin ve Şerh Yapısı: İbnü'l-Mülakkın'ın "El-İ'lâm" metni, fıkıh bablarına (Taharet, Namaz, Zekât vb.) göre düzenlenmiş sağlam bir ahkâm hadisleri metnidir. Zekeriyya el-Ensarî ise şerhinde, yazarın ibarelerini kelime kelime analiz ettiği "Mezcedilmiş Şerh" (Şerh-i Memzuç) veya tahrirli talik yöntemini izlemiştir.

• Hadis Yöntemi: Ensarî, hadisleri asıl kaynaklarına (Kütüb-i Sitte vb.) nispet etmeye özen gösterir. Eğer hadiste bir zayıflık veya illet varsa, İbnü'l-Mülakkın'ın geniş eserlerinden ve Hafız İbn Hacer'den yararlanarak bunu açıklar. Farklı lafızlar varsa bunları uzlaştırmak için rivayetleri zikreder.

• Fıkıh Yöntemi (Fıkhu'l-Hadis): Sadece hadisi nakletmekle yetinmez, ondan çıkan şer'i hükmü istinbat etmeye odaklanır. Şafiîlerdeki muteahhirîn (son dönem) âlimlerinin dayanağı olduğundan, şerhi hadisin Şafiî mezhebindeki mutemed (esas alınan) görüşe delaletini açıklamaya yoğunlaşır.

• Dil Yöntemi: Hadis lafızlarını zapt etmeye, garip kelimeleri açıklamaya ve manayı etkileyen irab (dilbilgisi) durumlarını izah etmeye önem verir.

• İlmi Değeri: Mütekaddimîn (önceki) ve müteahhirîn (sonraki) âlimlerin kitapları arasında bir köprü sayılır. Zekeriyya el-Ensarî'nin "Helal Büyü" olarak bilinen; ibaresi kısa ama manası derin üslubuyla yazılmıştır (ki bu, ehil bir talebe gerektiren zor bir üsluptur).

Neden Bu Kitap? Uzun tartışmalara girmeden, hadisin fıkhını ve hükmünü "Sihr-i Helal" denilen veciz bir üslupla öğrenmek isteyen ilim talebeleri için başucu kaynağıdır.

 

Ahkam hadislerini Şafii fıkhı ekseninde inceleyen, Şeyhülislam Zekeriyya el-Ensarî’nin kaleminden çıkan bu kıymetli eser, fıkıh ve hadis ilmini birleştiren temel bir başvuru kaynağıdır.

 

Kitap Hakkında: "Fethu’l-Allam", Zekeriyya el-Ensarî’nin kendi eseri olan "el-İ'lam bi Ehadisi'l-Ahkam" üzerine yazdığı muazzam bir şerhtir. Müellif bu eserinde, İbnü'l-Harrat el-İşbîlî'nin Ahkam'ını özetleyerek, hadislerin fıkhi yönlerini derinlemesine ele almıştır.

Neden Bu Kitabı Almalısınız?

• Yetkin Müellif: Şafii mezhebinin en büyük otoritelerinden Zekeriyya el-Ensarî tarafından yazılmıştır.

• İki İlim Bir Arada: Hem hadislerin tahkikini (sahihlik derecelerini) hem de onlardan çıkarılan fıkhi hükümleri içerir.

• Akıcı Üslup: Ne okuyucuyu sıkacak kadar uzun ne de manayı bozacak kadar kısadır; tam bir ders kitabıdır.

• Kaynak Eser: İlahiyat fakültesi öğrencileri ve medrese talebeleri için fıkıh-hadis ilişkisini kurmada eşsiz bir rehberdir.

Fethu’l-Allam kitabının konusu nedir?

• Cevap: Ahkam hadislerinin şerhi ve bu hadislerden çıkarılan fıkhi hükümlerdir. Ağırlıklı olarak Şafii mezhebi esas alınmıştır.

Müellifi kimdir?

• Cevap: Hicri 10. asrın büyük alimi Şeyhülislam Zekeriyya el-Ensarî'dir.