Eş Şerhül Sağir vehuve Şerhü Kitabil Veciz lil İmam Gazali - الشرح الصغير وهو شرح كتاب الوجيز في الفقه للامام الغزالي
Yazarın biyografisi: Ebû'l-Kâsım Abdülkerîm b. Muhammed b. Abdülkerîm er-Râfiî el-Kazvînî (v. 623/1226). Şâfiî mezhebinin gelişiminde ve fıkhî görüşlerin istikrar kazanmasında İmam Nevevî ile birlikte "Şeyhân" (İki Şeyh) unvanıyla anılan en büyük iki otoriteden biridir. Hicri 535 (Miladi 1140) yılı civarında Kazvin’de doğmuş, ilim tahsilini tamamlayarak devrinin en büyük muhakkiki olmuştur. Mezhebin görüşlerini tahkik ve tenkih ederek (gözden geçirip düzelterek) Şâfiî fıkhına nihai şeklini veren, fetvada mutemet görüşleri belirleyen müellifimiz, ardında muazzam bir ilmi miras bırakarak hicri 623 (Miladi 1226) yılında vefat etmiştir.
İslâm ilim geleneğinde fıkıh, hem nakli hem de akli delillerin en ince teferruatına kadar işlendiği muazzam bir deryadır. Şâfiî mezhebinin temel metinleri silsilesinde İmam Cüveynî’nin "Nihâyetü'l-Matlab"ı ile başlayan, onun eşsiz talebesi hüccetü'l-İslâm İmam Gazâlî’nin "el-Basît", "el-Vesît" ve "el-Vecîz" adlı silsilesiyle devam eden bu görkemli yapı, İmam er-Râfiî'nin muazzam şerhleriyle şahikasına ulaşmıştır. Elinizdeki "Eş-Şerhu's-Sağîr", İmam Gazâlî’nin telif ettiği "el-Vecîz" üzerine İmam er-Râfiî tarafından kaleme alınmış iki kıymetli şerhten biridir (diğeri Eş-Şerhu'l-Kebîr veya bilinen adıyla Fethu'l-Azîz'dir). Mezhep içi hiyerarşide ve fetva usulünde bu eserlerin otoritesi tartışılmaz bir konumdadır.
Bu mübarek eser, fıkhî meselelerin sadece kuru bir fihristi veya yüzeysel bir özeti değil, aynı zamanda mezhep içi ihtilafların, karmaşık delillerin münakaşasının ve fetvaya esas olan mutemet (güvenilir) görüşlerin tespit edildiği bir tahkik abidesidir.
Müellif İmam er-Râfiî, telifinde İmam Gazâlî’nin ibarelerini büyük bir titizlikle şerh ederken, kapalı ve muğlak kalan yerleri açmış, mutlak olan ifadeleri takyid etmiş ve zayıf (mercup) olan görüşleri kuvvetli (racih) olanlardan ayırt etmiştir. Darü'l-Minhâc gibi prestijli ve ilmi neşriyatta öncü bir yayınevinin titiz çalışmasıyla neşredilen bu nüsha, nadide yazma eserlerin karşılaştırılmasıyla elde edilen tahkik kalitesi, şık kâğıt ve cilt işçiliği ile de ilme yakışır bir nezaket ve vakar barındırmaktadır.
Medrese ve İlahiyat Fakültesi talebeleri için bu telif, yalnızca bir dönem okunup rafa kaldırılacak bir metin değil; fıkhî melekeyi inkişaf ettirecek, ibare okuma ve anlama (hall-i ibare) kabiliyetini zirveye taşıyacak ömürlük bir başucu rehberidir. Görseldeki ilk mücelletin (Mücelledü'l-Evvel) kapağında da zikredildiği üzere eser; Taharet (temizlik), Teyemmüm, Hayız, Namaz, Cemaatle Namaz ve Müsafir (Yolcu) Namazı gibi ibadet fıkhının en temel konularını derinlemesine inceleyerek başlamaktadır.
İlerleyen bahislerde muamelat, nikah, talak ve ukubat (ceza hukuku) gibi fıkhın bütüncül yapısına dair geniş bir yelpazeyi muhtevi olan eser, İslâm hukukunu kaynaklarından kavramak isteyenler için vazgeçilmezdir. Özellikle Şâfiî fıkhında derinleşmek, meselelerin illetlerini kavramak, fetva usulünü öğrenmek ve mezhebin temel argümanlarını zihne nakşetmek adına bu eşsiz telif, ilim taliplerine ve kıymetli hocalarımıza berrak bir ufuk sunmaktadır.