El Muvatta (Arapça) Müellif: İmam Mâlik b. Enes (İmam-ı Daru'l-Hicre)
Eser Hakkında: El-Muvatta, Hicri 2. asırda telif edilmiş, İslam dünyasının en eski ve en güvenilir hadis ve fıkıh kaynağıdır. İsmi "üzerinde ittifak edilen" ve "kolaylaştırılan" anlamına gelir. İmam Mâlik, bu eseriyle sahih sünneti ve Medine fıkhını kayıt altına almıştır.
Neden Bu Kitabı Almalısınız? Bu eser, İlahiyat Fakültesi öğrencileri, Medrese talebeleri ve Arapça diline hakim araştırmacılar için vazgeçilmez bir kaynaktır. Eser şunları içerir:
Altın Silsileler (Silsiletü'z-Zeheb): En güvenilir raviler zinciriyle gelen (Örn: Mâlik > Nâfi > İbn Ömer) hadisler.
Fıkhî İçtihatlar: Sadece kuru rivayetler değil, bu rivayetlerin nasıl hükme bağlandığını gösteren fıkhî yorumlar.
Sahabe ve Tabiin Fetvaları: Hz. Ömer, Hz. Aişe ve Abdullah b. Ömer gibi büyüklerin uygulamaları.
Kimler İçin Uygundur?
İslami ilimler (Hadis ve Fıkıh) okuyan öğrenciler.
Medrese müfredatını takip edenler.
Klasik Arapça metin okuma becerisini geliştirmek isteyenler.
İmam Mâlik b. Enes'in (rahimehullah) "El-Muvatta" adlı eseri, İslam'ın en büyük divanlarından biri kabul edilir. Mâliki fıkıh ekolünün üzerine inşa edildiği temel dayanak olan bu eser, Sahabe dönemi ile Sünnet'in tedvin (yazıya geçirilme) dönemi arasındaki en büyük bağdır. Aşağıda kitabın isimlendirilmesi, metodolojisi, içeriği ve ilmi konumu hakkında detaylı bir tanıtım yer almaktadır.
Müellif: Mâlik b. Enes b. Mâlik el-Asbahî el-Himyering (H. 93 - H. 179). Daru'l-Hicre'nin (Medine-i Münevvere) imamı ve Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat'in dört büyük imamından biridir.
Telif Tarihi: İmam Mâlik, bu kitabı yazmak ve düzeltmek (redaksiyon) için yaklaşık kırk yıl çaba sarf etmiş, şüphelendiği kısımları çıkarıp atarak son halini alana kadar onu âlimlere arz etmiştir.
Arapçada "El-Muvatta" kelimesi iki anlama gelir ve her ikisi de kitap için geçerlidir:
Hazırlanmış ve Kolaylaştırılmış: Yani İmam Mâlik onu insanlar için "tevti" etmiş; fıkıhçılar ve ilim talebeleri tarafından kolayca anlaşılması için düzenlemiş ve sadeleştirmiştir.
Üzerinde Uzlaşılan (Onaylanan): İmam Mâlik'ten şöyle rivayet edilir: "Bu kitabımı Medine fıkıhçılarından yetmiş kişiye arz ettim, hepsi de bu konuda bana muvafakat etti (onayladı/uydu), bu yüzden ona El-Muvatta (Üzerinde Uzlaşılan) adını verdim."
Muvatta, sadece soyut bir "hadis" kitabı veya sadece soyut bir "fıkıh" kitabı değildir; aksine, bu ikisinin dahiyane bir karışımıdır. Şer'i metinler için dört ana kaynağa dayanır:
Merfu Hadisler: Hz. Peygamber'e (s.a.v.) kesintisiz senetle ulaşan hadislerdir (En sahih isnatlar kabul edilir, örneğin "Altın Zincir": Mâlik, Nâfi'den, o da İbn Ömer'den).
Mevkuf Eserler (Sahabe Kavilleri): Başta Hulefa-i Raşidin, İbn Ömer ve Hz. Ayşe (r.a.) olmak üzere sahabenin fetvalarını ve hükümlerini içerir.
Tabiin Kavilleri: Medine'nin yedi büyük fıkıhçısı ve diğerlerinin fetvalarını aktarır.
Amel-i Ehl-i Medine (Medine Halkının Uygulaması): Bu, Muvatta'nın karakteristik özelliklerindendir. İmam Mâlik, Medine halkının (sahabe çocuklarının babalarından) miras aldığı uygulamayı güçlü bir şer'i delil sayar ve babı genellikle "Bizim katımızda durum böyledir" veya "Bizim katımızda üzerinde icma edilen husus budur" sözüyle bitirir.
İmam Mâlik kitabını fıkıh bablarına göre düzenlemiştir, bu da onu aynı anda hem fıkıh hem de hadis kitabı yapar.
"Namaz Vakitleri Kitabı" ile başlar, ardından Temizlik (Taharet), Namaz ve Zekât gelir (İbadetlerin sıralaması).
Sonra Muamelat'a (Alışveriş, Nikâh, Yargı) geçer.
Kitabı; ahlak, edep, güzel huylar, kader ve dua gibi konuları içeren eşsiz bir bölüm olan "Kitabu'l-Câmi" (Toplayıcı Kitap) ile bitirir.
"Sahih-i Buhârî" ve "Sahih-i Müslim" tedvin edilmeden önce, Muvatta, Kur'an-ı Kerim'den sonra yeryüzündeki en sahih kitap kabul edilirdi.
İmam Şâfiî şöyle demiştir: "Yeryüzünde Allah'ın Kitabı'ndan sonra Mâlik'in kitabından daha sahih bir kitap yoktur."
Hadisleri o kadar titizlikle seçilmiştir ki, Buhârî ve Müslim, Muvatta'daki hadislerin çoğunu kendi sahihlerine almışlardır.
İmam Mâlik'in kitabı uzun süre farklı bölgelerden gelen öğrencilere bizzat okutması nedeniyle, Muvatta'nın birçok nüshası (rivayeti) ortaya çıkmıştır. Bu rivayetler, babların sıralaması ve hadis sayısı bakımından (artma veya eksilme) farklılık gösterir. En meşhurları şunlardır:
Yahya b. Yahya el-Leysî (Endülüs) Rivayeti: Bugün en meşhur, basılı ve tedavülde olan rivayettir; Mâliki şerhlerinin ekseni bu rivayettir.
Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî Rivayeti: (Ebu Hanife'nin öğrencisi), çokça yorum içermesi ve Medine fıkhı ile Irak fıkhını karşılaştırmasıyla öne çıkar.
Ebu Mus'ab ez-Zührî Rivayeti: En son rivayetlerden biridir ve içindeki hadislerin çokluğu ile bilinir.
Âlimler Muvatta'ya büyük özen göstermişlerdir. En önemli şerhleri şunlardır:
Et-Temhîd: İbn Abdilberr'e aittir. Fıkıh ve hadis ansiklopedisidir (Kitabı şeyhlerin isimlerine göre düzenlemiştir).
El-İstizkâr: Yine İbn Abdilberr'e aittir (Fıkıh bablarına göre düzenlemiştir).
Tenvîru'l-Havâlik: Hafız es-Süyûtî'ye aittir.
👉Ez-Zürkânî Şerhi: Geç dönemde yazılmış, tahkik edilmiş şerhlerdendir.
Internet Explorer tarayıcısının 9.0 ve daha eski sürümlerini desteklememekteyiz. Web sitemizi doğru görüntüleyebilmek için tarayıcınızı güncelleyebilirsiniz, güncelleyemiyorsanız başka bir tarayıcıyı ücretsiz yükleyebilirsiniz.
Sizlere en iyi alışveriş deneyimini sunabilmek adına sitemizde çerezler(cookies) kullanmaktayız. Detaylı bilgi için Kvkk sözleşmesini inceleyebilirsiniz.