"el-İktisad fi el-Taklid ve el-İctihad", dört fıkhi mezhebe uymaya dair "vasat/orta yol" bir metodoloji koymayı amaçlayan bilimsel bir risaledir.
Temel Amaç: İki aşırı uca reddiye vermektir: Nassı (ayeti/hadisi) göz ardı edecek kadar katı bir taklidi savunanlar ile taklidi tamamen reddedip sıradan halkı doğrudan ictihada çağıranlar.
Yöntem: Tehanvi, fıkhi mantık ile şer’i delili birleştirerek taklidin kendi başına bir amaç olmadığını, aksine müctehid olmayan biri için Allah'ın emirlerini disiplinli bir şekilde yerine getirme aracı olduğunu açıklar.
Kavramların Tashihi: Tehanvi; "vacip", "mubah" ve "haram" olan taklid türleri arasında hassas ayrımlar yapar. Belirli bir mezhebe uymak ile "heva ve hevese uymak" arasındaki farkı netleştirir.
Mükelleflerin Tabakaları: İnsanları; Müctehid-i Mutlak, Mütebbi (delili görebilen ancak ictihad derecesine ulaşmamış) ve Avam (halk) olarak kısımlara ayırır. Avamın taklidinin aslında bir vasıta aracılığıyla "Resulullah'a ﷺ itaat" olduğunu savunur.
İktisad (Denge) Kavramı: Kitabın adındaki "İktisad", adalet ve denge demektir. Tehanvi, dört mezhebin Kitap ve Sünnet'ten ayrılmadığını, bir mezhebe bağlı kalmanın dini "ruhsat avcılığı"ndan ve keyfilikten koruduğunu savunur.
Şüphelerin Giderilmesi: Taklidi "şirk" veya "bidat" olarak gören iddialara reddiyeler sunar. Alimlerin tecrübesine güvenmek ile şahısları kutsallaştırmak arasındaki farkı açıklar.